Ở Việt Nam, phương pháp thu mủ trong sản xuất cao su thiên nhiên chủ yếu là phương pháp vừa thu mủ nước (latex) và mủ chén. Nghĩa là sau mỗi lần cạo người công nhân phải thu mủ ít nhất 2 đến 3 lần (1-2 lần thu mủ nước vào khoảng 11h30 và khoảng 14h nếu có sử dụng chất kích thích, lần 2-3 thu mủ tạp ngày hôm sau). Ưu điểm của phương pháp này là có thể hạn chế được lượng mủ bị trôi do trời mưa sau khi đã thu mủ nước và sản phẩm mủ nước (latex) có thể dùng để chế biến các nguyên liệu cho các sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao (mủ kem, mủ 3L, CV). Hơn nữa, công tác bảo vệ sản phẩm ngoài lô cũng dễ dàng hơn, do mủ thu 1 lần chiếm chủ yếu đã đưa về nhà máy chế biến. Tuy nhiên, phương pháp này cũng thể hiện một vài nhược điểm như: tốn thời gian thu mủ, công nhân sau khi cạo xong phải chờ để đi thu mủ nước, các hóa chất chống đông mủ của được sử dụng ảnh hưởng đến quá trình xử lý nước thải trong sản xuất,...
.jpg)
Phương pháp thu mua mủ đông tại lô có thể khắc phục được những hạn chế của phương pháp thu mủ nước. Ở các nước như Ấn Độ, Malaysia và các nước Châu Phi, việc thu mủ đông ngoài tự nhiên cũng được thực hiện ở một số đồn điền. Tại Việt Nam, đến thời điểm năm 2015 phương pháp thu mủ đông tại lô vẫn còn chưa áp dụng được với những lý do sau: công tác che chắn mưa để tránh thất thoát do mưa rửa trôi, công tác bảo vệ sản phẩm, hệ thống nhà máy chế biến mủ sau thu hoạch,... đang là vấn đề gây cản trở trong việc ứng dụng phương pháp này vào sản xuất cao su thiên nhiên.
Do đó, năm 2015 nhóm tác giả bao gồm Th.S Nguyễn Năng, T.S Đỗ Kim Thành, Th.S Trần Vĩnh Tuấn, Th.S Trương Văn Hải đã thực hiện đề tài nghiên cứu ứng dụng phương pháp thu mua mủ tự nhiên ngoài lô tại Đồng Phú. Đề tài được thực hiện tại Lô 23 - Nông trường cao su Tân Thành. Nội dung đề tài sử dụng phương pháp thu mủ đông tự nhiên ngoài lô kết hợp sử dụng máng che mưa, mái che chén, chén nhựa dung tích 1.800ml so với nghiệm thức đối chứng sử dụng chén sành dung tích 500ml và máng chắn nước mưa. Kết quả thí nghiệm cho thấy các nghiệm thức thu mủ đông tự nhiên tuy có thời gian cạo và thu trên cây lớn hơn (bình quân 34,5-36 giây/cây) so với nghiệm thức thu mủ nước (33,8 giây/cây). Lý do chậm hơn là do chén hứng mủ có sử dụng mái che nên ảnh hưởng đến thao tác, tuy nhiên mức độ chậm hơn này không đáng kể.
Nhưng do tiết kiệm được thời gian di chuyển đi bóc mủ tạp ở phần cạo ngày hôm trước và thời gian chờ để thu mủ nước nên đã tiết kiệm được 24-27% tổng thời gian làm việc, do đó nếu làm cùng số giờ so với nghiệm thức thu mủ nước thông thường thì số cây cạo tăng thêm được 156-182 cây cạo. Như vậy với số cây cạo của nghiệm thức thu mủ là 550 cây/phần cạo cho vườn cây nhóm 1, khi áp dụng phương pháp thu mủ đông tự nhiên ngoài lô người công nhân có thể cạo được 706-732 cây/phần (thời gian làm việc trong ngày là 7 giờ 20 phút/ngày). Từ đó năng suất lao động tăng thêm 31-36% và nhu cầu lao động cạo mủ giảm từ 23-25%. Bên cạnh đó, việc thu mủ đông tự nhiên ngoài lô cũng giảm được chi phí sử dụng chất chống đông mủ và chất đánh đông mủ nên cũng sẽ góp phần giảm áp lực xử lý nước thải trong chế biến mủ cao su.
(Nguồn Th.S.Trương Văn Hải - Viện Nghiên cứu Cao su Việt Nam)
